sie
1
Jaka jest twoja opowieść? Słów kilka o terapii narracyjnej
Sierpień 1, 2009 | 1 komentarz
Podejście narracyjne to jeden z najnowszych kierunków terapeutycznych. Osadzone głęboko w postmodernizmie, relatywizmie oraz konstrukcjonizmie stawia tezy rewolucjonizujące tradycyjne rozumienie psychoterapii. Idee narracyjne bezpośrednio odnoszą się do teorii filozoficznych i przekładają ich twierdzenia dotyczące natury świata, człowieka oraz konsekwencji ludzkiego poznania i komunikowania się na działania ułatwiające radzenie sobie z doświadczanymi problemami. Idee narracyjne nawiązują również do zjawisk opisywanych przez socjologów, antropologów oraz biologów i lingwistów.
Za twórców podejścia narracyjnego uważa się Michaela White’a oraz Davida Epstona. Jako pierwsi zaczęli się posługiwać metaforą opowieści w kontekście terapeutycznym. Opowieść tak rozumiana to, w uproszczeniu, zbiór przekonań, sądów, sposobów wyjaśniania sobie przez człowieka rozmaitych zjawisk i nadawania im określonego znaczenia, które konstruowane są w toku życia na podstawie dyskursów kulturowych i społecznych oddziałujących na człowieka. Opowieść zawiera w sobie wszystko to co uważamy za dobre, złe, potrzebne, normalne itd. W codziennym życiu kierujemy się posiadaną przez siebie opowieścią, która w określony sposób wpływa na to czego doświadczamy. Ważne jest tutaj również założenie o subiektywności rzeczywistości.
W konstruowaniu podejścia narracyjnego jego twórcy czerpali z prac Batesona (odnośnie procesów uczenia się) oraz z filozofii Foucalta ( normy społeczne, ich powstawanie oraz konsekwencje dla jednostki)
Jako, że przyjmowane jest tu założenie o braku „obiektywnej” rzeczywistości, na rzecz przyjęcia indywidualnych subiektywności wszystkich uczestniczących w procesie terapeutycznym, terapeuta nie jest ekspertem, nie ma żadnej tajemnej, specjalistycznej wiedzy na temat mechanizmów funkcjonowania człowieka. Źródłem wiedzy o kliencie jest on sam. Terapeuta ma jedynie, poprzez zadawanie odpowiednich pytań, pozwolić swojemu klientowi na lepszy dostęp do posiadanych zasobów i umiejętności oraz sposobów ich wykorzystania w radzeniu sobie z doświadczanym problemem
W ujęciu narracyjnym problem jest czymś zewnętrznym do osoby go doświadczającej. Ulokowany jest w dyskursach pod wpływem których jest człowiek. Praktycy i teoretycy narracyjni wskazują na obecny w dyskursach charakterystycznych dla kultury zachodnioeuropejskiej i amerykańskiej nacisk na samodzielność, samowystarczalność, indywidualizm i wartość osiągnięć. Dyskursy społeczne, kulturowe czy też polityczne „wzywają” na różne pozycje życiowe, implikujące role społeczne czy zachowania. Problemy, z którymi ludzie przychodzą do terapeuty powstają są funkcją języka („problem staje się problemem gdy go ktoś tak nazwie”). Język zaś swoje źródło bierze z dyskursów kulturowych.
Psychoterapeuci pracujący w tym nurcie, unikają wartościowania, klasyfikowania, nadawania etykietek oraz opisywania problemów ludzi „obiektywnym” językiem psychiatrii czy klasycznej psychologii. Twierdzą, że praktyki takie prowadzić mogą do odbierania poczucia kompetencji klientom, lokowania problemów w nich a tym samym podkreślania ich deficytów i nieadekwatności oraz nadawania przeżywanym trudnościom nadmiernego, wszechogarniającego znaczenia dotykającego czasem tożsamości osoby. Terapeuta musi wykazywać się nieustająco ciekawością, zaangażowaniem, uporem w poszukiwaniu sposobów rozumienia doświadczeń przez klienta. Nie wskazane są interpretacje, uogólnienia czy też jakiekolwiek kategoryczne sądy, terapeuta nigdy nie może przyjąć że wie jak się sprawy mają, użyteczniejszy jest wtedy gdy wychodzi z pozycji braku wiedzy, gdy nie przywiązuje się do posiadanych w głowie sposobów rozumienia danej sytuacji a jest otwarty na to co zaproponuje klient. Terapeuta musi być również czujny, na wszelkie przejawy kontr opowieści wobec tej nasyconej doświadczanym problemem, eksplorować te pola i zwracać na nie uwagę klienta.
Reasumując narracyjne podejście do terapii to odkrywanie opowieści z jakimi ludzie idą przez życie, rozpatrywanie znaczeń, wpływów oraz kontekstów kulturowych i społecznych. Ponadto istotne jest kształtowanie poczucia sprawstwa, kompetencji i podkreślanie zasobów oraz kompetencji klientów.
Przeczytaj także:
Tagi: psychiatria, psycholog, psychoterapiaComments
1 Comment so far
Bardzo ciekawy wpis, Sophers. Pozdrawiam.