Superwizja w psychoterapii
Jedną z najważniejszych różnić pomiędzy wszelkiego rodzaju magików i cudotwórców obiecujących szybkie i bezbolesne wyeliminowanie dręczących problemów od profesjonalnych psychoterapeutów jest to że ci drudzy poddają ( a przynajmniej powinni) swoją pracę stałej superwizji
Superwizja to konsultowanie swojej pracy terapeutycznej z klientem/pacjentem przez psychoterapeutę z innym terapeutą. Zwykle z bardziej doświadczonym, posiadającym certyfikat superwizora. Konsultacja taka opiera się na uznaniu, że terapeuta nie jest wszechwiedzącym i wszechogarniającym omnibusem, dlatego też spojrzenie „z boku” może być użyteczne zarówno dla terapeuty jak i dla jego klienta/pacjenta.
Superwizowanie przebiega zwykle na dwóch poziomach: analizie tego co się dzieje z terapeutą oraz na przyglądaniu się przebiegowi terapii. Podczas pracy terapeutycznej terapeuta doświadcza rozmaitych stanów: zmęczenia, euforii, strachu, złości, bezradności itd, itp – mają one ogromny wpływ na to jak przebiega terapia i często mogą one być całkowicie lub w jakiejś części nie dostrzegane przez terapeutę. W rozmowie z superwizorem możliwe jest odkrycie jakie istotne dla terapeuty kwestie zostały poruszone w trakcie pracy z klientem/pacjentem i jaki jest ich wpływ na terapię. Zwiększa to rozumienie samego siebie przez terapeutę, ma on większy ogląd tego co się dzieje w trakcie terapii i jaki to ma wpływ na osobę, z którą pracuje. Często jest to doświadczenie „uwalniające” skutkujące większą efektywnością i zapałem do pracy.
Drugi obszar superwizji – przebieg procesu – umożliwia terapeucie podzielenie się swoimi pomysłami na temat tego jak pracować i do czego zmierzać i wzbogacić je podczas dyskusji z superwizorem albo zobaczyć je z innej perspektywy. Jest to szczególnie cenne w sytuacjach gdy terapeuta ma poczucie, że założone na początku terapii cele nie są osiągane lub zaczyna mu brakować pomysłów na skuteczną pracę. Takie „oglądanie” procesu umożliwia skuteczniejszą pracę, dostarcza nowych pomysłów, hipotez oraz zwraca uwagę na dotychczas niedostrzegane obszary.
Formy superwizji zasadniczo są dwie: indywidualna oraz grupowa. Na spotkaniu twarzą w twarz z superwizorem więcej miejsca jest na analizowanie przeżyć terapeuty ( często bardzo podobne jak podczas psychoterapii) zaś podczas pracy w grupie większy nacisk kładzie się na przebieg procesu terapeutycznego. Wartością grupowej superwizji jest wielość pomysłów, hipotez i spojrzeń jakie mogą pojawiać się podczas omawiania zgłoszonej pracy terapeutycznej. Uczestnicy dzielą się nawzajem swoimi doświadczeniami i nawet gdy tylko uczestniczą w omawianiu to zdobywają wartościowe pomysły i sposoby na pracę. Grupowa superwizja jest szczególnie użyteczna dla terapeutów systemowych
Superwizorzy mają różne wymagania co do formy przedstawiania tematów superwizyjnych. Niektórym wystarcza tylko jak terapeuta własnymi słowami opowie o swojej pracy z klientem/pacjentem, inni oczekują zapisów audio, video, lub dokładnego zapisu sesji na papierze. Podczas moich superwizji rysujemy genogram klienta/pacjenta i przedstawiamy go superwizorowi i grupie. Warto zaznaczyć, że zarówno superwizora jak i , w przypadku grupowej pracy, uczestnicy grupy zobowiązani są do przestrzegania tajemnicy zawodowej.
Terapeuci wybierają do przedstawiania podczas superwizji swoją pracę z tymi klientami, którzy sprawiają im jakiś szczególny kłopot. Bywa jednak tak, że superwizują, wszystkich swoich klientów/pacjentów. Zależy to zwykle od dostępności superwizji. W Polsce, niestety, superwizorów brakuje, spotkania z nimi są dość kosztowne a ich dostępność niezadowalająca. Szczególnie się to tyczy superwizorów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego i Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego
Superwizja jest wymagana do zdobycia certyfikatu psychoterapeuty – stanowi ona element kształcenia i oceny pracy terapeuty. Sądzę jednak, że nigdy nie następuje taki moment, w którym uznać by można, że superwizja nie jest już potrzebna. Nawet superwizorzy konsultują swoją pracę z innymi terapeutami
Z perspektywy klienta/pacjenta warto zapytać swojego terapeutę o to czy i gdzie superwizuje swoją pracę. Jest to jeden z wyznaczników profesjonalizmu i poważnego podejścia do swojej pracy.
